Lesgeven in Tanzania

Een typische dag begon om half 7 ’s ochtends, met een bucket shower.

Janine heeft bijna twee maanden vrijwilligerswerk gedaan aan de rand van Dar-es-Salaam in Tanzania.

Ontbijt in Tanzania

‘ O nee, er zit er een in de hoek.’ ‘ Waar?’ ‘ Daar, bij de pilaar, en ooo, daar gaat ie! Waar is het mes?’ Rebecca rent naar de keuken om het mes met het lange lemmet uit de bestekbak te vissen en wij schuiven de ontbijttafels een eindje op. De aap (want daar gaat het hier om) zit tevreden op een dwarsbalk in het dak en krabt eens aan zijn edele delen. Vlak voor Rebecca uit de keuken komt stormen, vervaarlijk zwaaiend met een enorm mes, besluit hij dat hij dicht genoeg in de buurt is en laat een goudgele straal urine op de betonnen vloer vallen. Gelukkig is zijn vastberadenheid groter dan zijn richtvermogen en raakt de straal zijn doel (onze ontbijtborden) bijna nooit. Rebecca slijpt het mes op de muur die om de eetzaal loopt. De aap trekt zich op zijn strategische positie in de hoek van het dak terug, maar gaat niet weg. Totdat Eva, de kokkin in beeld komt. Stoofpot aap...?

Gebeurtenissen zoals deze zul je om de haverklap meemaken in Tanzania. SIW’s partenrorganisatie in Tanzania, UVIKIUTA, heeft projecten in verschillende delen van Tanzania. Ik heb bijna twee maanden gewerkt op hun hoofdkwartier aan de rand van Dar-es-Salaam, maar als je wilt kun je ook engels geven of een school opknappen op de flanken van Mount Kilimanjaro, meedoen aan een workcamp op Zanzibar of je talenten inzetten in Mbeya, in het uiterste zuidwesten van Tanzania.

Ik heb engels gegeven aan schoolkinderen van tussen de 3 en 5 jaar en aan volwassenen. Daarnaast heb ik workshops voor vrouwen opgezet en uitgevoerd. Vergis je niet, je komt naar Tanzania om te werken!

Hoe zag een werkdag eruit?

Een typische dag begon om half 7 ’s ochtends, met een bucket shower (eerst zelf een emmer water pompen en dan met een maatbeker over je heen scheppen). Daarna had ik een of twee keer in de week kitchen duty, wat betekent dat je de kokkin helpt met tafels dekken, de keuken schoonhouden en eten maken. Je werd ook geacht het huis waar je logeert te vegen en de wc en badkamer schoon te maken. Om half 8 stond het ontbijt klaar: wit brood, jam, pindakaas en kitumboa, een soort gefrituurde deegbal. Om half negen vertrokken we per daladala (denk VW camper maar dan twee maten kleiner) naar de school waar we les gaven. Deze lessen gaf ik samen met een meisje uit Frankrijk, een uit Japan en twee jongens uit Tanzania. Dat was maar goed ook, want de docentes spraken weinig tot geen engels en de kinderen ook niet. ABC leren, nummers schrijven, engelse liedjes zingen, zakdoekje leggen onder de mangoboom, en de ochtend zat erop.

Terug bij UVIKIUTA maakten we nieuw materiaal voor de dag erop. Om één uur was het tijd voor de lunch. De meeste mensen in Tanzania leven op ugali, een soort dikke maizenapap, en bonen in saus. Dit aten we regelmatig, maar Eva zorgde ook altijd voor rijst, pasta of chipsi (friet), een salade en fruit na. Iedereen hielp mee met de giga afwas (denk twintig borden, dito bestek, vijf of zes pannen, bekers, messen, enz.). De eerste studenten voor de Engelse les kwamen al rond kwart over twee. De studenten hielpen mee stoelen naar het klaslokaal te brengen en om kwart voor drie konden we meestal met de les beginnen. De lessen schreven we op flipcharts die we na de les aan de muur hingen. Een middag lieten we ze op de vloer liggen, waarop we de volgene dag tot de ontdekking kwamen dat een mierenkolonie druk bezig was hun nest te maken in de stapel papieren.

Na een uur theorie en oefeningen maken, was het tijd voor spreekvaardigheid. We deelden de groep op in groepjes van 4 of 5 studenten, die samen met een docent een boek of artikel bespraken. Dat klinkt bijzonder muf, maar dat was het niet. Tot onze lectuur hoorden: The Big Book of Bugs, Fairytales from Africa, Elle Magazine, Did you see my mommy?, en de teksten van Tanzaniaanse rapper 20 %. Bijzonder goed voor je Swahili!

Meestal bleven de leerlingen hangen en zaten we tot het om 6 uur donker werd op de stoep te praten of Uno te spelen. Een paar studenten kwamen zelfs op dagen dat er geen les was even aanlopen om te kletsen of een spelletje te doen. 

Om zeven uur kwam iedereen hongerig de keuken in om te kijken of het avondeten al klaar was. We aten meestal met een man of vijftien, afhankelijk van hoeveel vrijwilligers er waren. Naast het de deelnemers aan een workcamp lopen er ook middellange termijn vrijwilligers zoals ik rond en vrijwilligers die langer dan drie maanden in Tanzania zijn. Elke vrijwilliger wordt geacht een thema avond over zijn land te organiseren. Dus hebben we een origamiwedstrijd gehouden tijdens Japan Night, salsa gedanst tijdens Mexico Night en heerlijke Koreaanse pannekoeken gegeten tijdens Korea Night. Om negen uur vertrok iedereen naar zijn huisje. Daar kaartten we wat of luisterden naar muziek. Om tien uur gingen de lichten uit.

Ontspanning....

Na vijf dagen dit regime waren we wel toe aan het weekend. Soms gingen we naar South Beach dat, zoals je al vermoedt, ten zuiden van Dar es Salaam ligt. Kamperen of in een hotelkamer; zon en de Indische oceaan zijn altijd heerlijk! Een aantal van onze leerlingen nodigden ons uit om bij hun familie thuis te komen. Een grote eer natuurlijk en bijzonder leuk; een glaasje mangosap en een gospelvideo gaan er tenslotte altijd wel in!

Bij UVIKIUTA krijg je per gewerkte maand vier dagen vrij om rond te reizen. Ik ben met mijn medevolunteers en een volunteer uit Kilimanjaro op safari geweest in het noorden van Tanzania. Ik kan in alle eerlijkheid en zonder overdrijven zeggen dat het een van de beste dingen is die ik ooit gedaan heb. Daarnaast ben ik op Zanzibar geweest en heb ik in de bergen van Udzungwa onder de watervallen gezwommen.

Minder mooi maar wel belangrijk

Minder mooi maar net zo reëel zijn de problemen waar veel mensen in Tanzania mee kampen. Het eerste waar je aan denkt bij Afrika is natuurlijk HIV/AIDS. AIDS is een relatief klein probleem in Tanzania, maar er rust wel een taboe op. Vraag in het weeshuis waarom kinderen wees zijn, en je krijgt een glimlach en een nietszeggend antwoord. De regering probeert op alle mogelijke manieren kennis over besmetting en behandeling te vergroten. In Dar-es-Salaam kom je bijvoorbeeld op elk kruispunt grote borden over ukimwi (AIDS in Swahili) tegen. In tegenstelling tot wat je zou verwachten in een land dat bestaat uit bijzonder religieuze moslims en christenen, kun je in elke duka la dawa (kleine drogist) condooms kopen en in de grotere ook de pil.

Veel vrouwen in de steden slikken de pil, omdat het betaalbaar is en veel mannen niet aan een condoom willen. Hoewel vrouwen dus wel enige zeggenschap over hun lichaam bezitten, is het met de rest van hun rechten slecht gesteld. Vrouwen zijn in Tanzania voor de wet niet gelijk aan mannen. Kinderen horen toe aan de vader en vrouwen kunnen alleen scheiden als hun man overspel pleegt. Mannen daarentegen mogen van hun vrouwen scheiden als ze geen kinderen baren en polygamie is in veel stammen normaal. Er is een beroemd Masai dorp dat alleen bestaat uit de huizen van een rijke man en zijn twaalf vrouwen.

Ook maken veel meisjes hun opleiding niet af. De geletterdheid in Tanzania is hoog, ruim 90% van alle mensen kan lezen en schrijven. Maar volgens de wet mogen meisjes vanaf twaalf jaar met toestemming van hun ouders trouwen en veel meisjes gaan na de basisschool dan ook een huwelijk in of helpen hun ouders geld te verdienen. Vaak nemen oudere broers en zussen de opvoeding van de jongere kinderen op zich als een van de ouders overlijdt of als hun ouders om andere redenen niet in hun onderhoud kunnen voorzien.

Daarnaast is er het veel grotere maar minder bekende probleem van huiselijk geweld. Meer dan 60% van alle vrouwen en kinderen heeft te maken met mishandeling. Er rust net zo’n taboe op als op AIDS, terwijl er bijna geen relatie is waarin het niet voorkomt. Je zou bijna kunnen zeggen dat het een vast onderdeel is van een huwelijk. Ter illustratie van deze baude bewering wil ik je vertellen hoe een discussie met een Tanzaniaanse volunteer ging. Hij was een zachtaardige, hoogopgeleide, ruimdenkende jongen. Wij praatten met hem over emancipatie. Hij zei dat het probleem was dat Afrikaanse vrouwen helemaal niet gewend waren aan vrijheid en dat je dus moeilijkheden kreeg als je ze vrijheid gaf. Als voorbeeld van die moeilijkheden noemde hij dat ze dan hun man zouden gaan slaan. 

Kortom

Je zult zeker mensen tegenkomen wiens verhaal je hart breekt, dingen zien die je liever zo snel mogelijk weer vergeet en dingen horen die je nooit meer loslaten. Maar dat maakt een project in Tanzania deels tot zo’n overgetelijke ervaring. Daarnaast kun je net als ik wakker worden in een tent op de Serengeti en in het maanlicht een giraffe acaciablad zien eten op nog geen twee meter van je tent. Of kun je worden uitgenodigd voor een kerkdienst ter ere van jouw project, compleet met zang, dans ,toneel, veiling voor het goede doel en maaltijd. Ik zou zeggen: ga vooral, laat je laptop en je smartphone thuis, verwacht niets, ga alles aan, en geniet!

Wil je meer informatie over de mogelijkheden om in Tanzania aan een project deel te nemen dan kun je een mailtje sturen aan Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. .