"De grote constante is het afval overal" (...

Bebossing en lesgeven over natuurbehoud in Guatemala, Els en Stijn, 2008

Guatemala, lang project, herbebossing en lesgeven

Vorige week startte dan het herbebossingproject voor ons. De directeur van de talenschool is tevens de bezieler van het herbebossingproject, waardoor dit ganse project zeer vlot verloopt en wij van het eerste moment al zeer nuttige dingen konden doen. We werken van 8 tot 14 uur (de Guatemalteekse collegas van 6 uur 20 tot 14 uur) en dit 4 dagen per week (de anderen 6 dagen per week).

De boomkwekerij leek ons op het eerste zicht nogal kleinschalig, maar ondertussen weten we dat met 4 vaste medewerkers en (voorlopig) 2 vrijwilligers jaarlijks toch een honderdduizend sparren, cypressen en elsjes (!) gezaaid en in ontboste gebieden verplant worden. De opdrachten van de voorbije 2 weken waren goed gevarieerd: humus grond in de bergen halen, zaden voor volgend jaar verzamelen, vuurwerende stroken aanleggen in eerder herbeboste bergen en de net gezaaide nieuwe boompjes verzorgen. Prettig vermoeiend werk allemaal. Binnenkort zijn we ook in een schooltje uitgenodigd om te bekijken hoe we kinderen hier iets kunnen bijbrengen over het milieu.

Om 8 uur begint de les in de basisschool San Jose la Viña en ze duurt tot 13 uur. Tijdens de koudere periode tot en met februari begint ze echter pas om 9u. Het enige gebouw met verwarming in gans Xela is namelijk McDonalds. In tegenstelling tot de meeste Guatemalteekse scholen, kunnen de kinderen hier enkel ´s voormiddags les volgen en bestaat de namiddag-optie niet. Veel vraag zou er sowieso niet naar zijn; deze kinderen werken ´s namiddags zodat het gezin voldoende quetzalitos (verkleinwoord voor quetzales, de nationale munteenheid) binnen krijgt voor het dagelijkse eten en –in sommige gevallen- papa´s drankexcessen.

Het schooltje, waarvan de helft van de ruiten gebroken is en de andere helft ontbreekt, ligt in een armere buitenwijk van Xela. De meeste klassen beschikken over de typisch Amerikaanse schrijftafeltjes en een viltstiftenbord al dan niet uitgerust met bijhorende viltstiften. De minder gelukkigen, zoals Stijns 5e leerjaar, moeten het stellen met plastieken stoeltjes, zowel om te zitten als te schrijven. Op de speelplaats wordt tijdens de pause lekkers verkocht: snoep onder de vorm van spray, chocobananen en chips met of zonder mayo en ketchup horen tot de meest gegeerde artikelen. De gebitten van de volwassen Guatemalteken zijn navenant: ontbrekende tanden zijn hier geen uitzondering. Tja, het is goedkoop, lekker, en binnen handbereik op de speelkoer.

Vóór onze eerste les wilden we toch even met de directeur praten over onze plannen. Het schoolhoofd arriveerde echter pas na negenen, na een half uur geduldig wachten van onzentwege… Daarna kregen we elk onze vuurdoop in de 2 vijfdes. Tenminste, Stijn pas na alweer een kwartier geduld oefenen want die juf lijdt ook al aan Guatemalteekse stiptheid. Na het vijfde volgden nog 2 klassen zesdes en speciaal voor mij één klas vierdes.

Les 1 ging over die ene grote constante in gans Guatemala: afval. Je vindt het overal: op straat, langs straat, in de grond op de boomkwekerij, op de vulkaan Santa María, zelfs in de drainagegoten (Tiens, hoe komt het toch dat hier overstromingen plaatsvinden tijdens het regenseizoen?). We gaven de kinderen onder andere mee hoe lang de verschillende soorten afval erover doen om te composteren. En dat het voor een chicletje 25 jaar is, veroorzaakte behoorlijk wat ophef! ¡Silencio, por favor!

De juffen zijn iets minder geïnteresseerd in onze uiteenzettingen. Doorgaans gaan ze een praatje slaan met een collega of zitten ze te bellen, terwijl señor Agustin en señora Elsy in hun beste Spaans de klassen leiden.

De volgende les praatten we over ons ander werk hier: herbebossing, en diens tegenpool ontbossing. Quizvraagje hierover: hoeveel voetbalterreinen worden er per dag ontbost in Guatemala? Het jongetje met 28 als antwoord zat er het dichtste bij, alleen ontbrak nog een nulletje… De leerlingen trokken grote ogen of lieten moedeloos het hoofd zakken toen ze dit hoorden. Hoe dan ook, het enthousiasme was groot toen ze hoorden dat ze volgende week mee mogen helpen op de boomkwekerij om hier wat aan te doen. Laten we hopen dat ze hun nette schooluniformen dan voor 1 keer thuis laten! Het moet namelijk gezegd: zo vuil als ze er op straat kunnen bijlopen, zo proper en verzorgd komen ze naar school.

Binnen enkele weken hopen we met de hulp van externe sponsoring met de zesdes een uitstap te kunnen maken naar Volcán en Laguna de Chicabal. Voor de kinderen zou het een unieke belevenis zijn –velen verlaten zelden de stadsgrenzen- en tegelijk is het een mooi voorbeeld op het vlak van duurzaam natuurbehoud en efficiënt afvalbeheer.

Ondertussen zijn we al een kleine 2 maanden in Xela/Quetzaltenango. Op het werk in de vivero of boomkwekerij is het de laatste tijd iets minder gevarieerd (zakjes vullen met aarde, boompjes verplanten in die zakjes en alle planten verder verzorgen), maar mede door de boeiende personages die onze collega´s zijn, blijft het werk wel interessant.